Sygnaliści

Chroń tych, którzy chronią Ciebie!


E-nform Sp. z o.o. to zespół osób, które w pełni popierają działalność sygnalistów (ang. whistleblowers) oraz są świadome nieprzychylności m.in. otoczenia prawnego, w którym funkcjonują. Dlatego też, oprócz stworzenia aplikacji do anonimowej komunikacji między pracodawcą i pracownikami, E-nform Sp. z o. o. aktywnie włącza się w przedsięwzięcia na rzecz propagowania whistleblowingu oraz ochrony sygnalistów, m.in. poprzez popieranie kampanii i ruchów społecznych organizowanych w tym zakresie.

Na szczególną uwagę zasługuje kampania społeczna WeMove.EU, a na gruncie polskim działalność Fundacji Batorego, czy aktywną działalność informacyjną firm, wśród których można wymienić m.in. warszawską kancelarię prawną DZP.

My także rozpoczynamy kampanię pn. ,,Sygnaliści. Chroń tych, którzy chronią Ciebie!''. W ramach niniejszego przedsięwzięcia zamierzamy prowadzić aktywne działania mające na celu przybliżenie problematyki whistleblowingu jak najszerszej grupie odbiorców, związanych w szczególności z podmiotami gospodarczymi oraz instytucjami publicznymi, a także zachęcenie ich do podejmowania w tym zakresie efektywnych działań. Zaczynamy od działalności informacyjnej, do której będziemy dołączali inne aktywności, o których na bieżąco będziemy informować na naszej stronie internetowej.

Wsparcie sygnalistów m.in. poprzez zapewnienie im ochrony prawnej, jak również bezpiecznych kanałów komunikacyjnych, to nie tylko przejaw racjonalnego i uczciwego działania, ale także coraz liczniejsze wymogi prawne, jak również standardy postępowania. Wśród nich można wymienić m.in.:

  • Rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 14 lutego 2017 r. Rola demaskatorów w ochronie interesów finansowych UE, która m.in. zaleca bezzwłoczne przedstawienia przez Komisję Europejską wniosku ustawodawczego przewidującego skuteczny i kompleksowy europejski program ochrony demaskatorów oraz wzywa państwa UE do szybkiego przyjęcia w swoim prawie krajowym przepisów dotyczących ochrony demaskatorów;
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 596/2014 z dnia 16 kwietnia 2014 r. w sprawie nadużyć na rynku, które koncentruje się m.in. na ustanawianiu bezpiecznych kanałów komunikacji dla zgłoszeń w sprawie naruszeń oraz ochronie osób zatrudnionych, które ujawniają naruszenia lub którym zarzuca się naruszenia;
  • międzynarodową normę ISO 37001:2016 Systemy zarządzania działaniami antykorupcyjnymi kładącą nacisk na umożliwianie osobom raportowania o czynach korupcyjnych, zapewnienie anonimowości zgłoszeń oraz ochrony personelu przed odwetem.

Natomiast na gruncie krajowym kwestie sygnalizowania nieprawidłowości regulują m.in.:

  • ustawa a dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe oraz ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, które nakazują wdrożyć procedury anonimowego zgłaszania naruszeń prawa oraz obowiązujących w organizacji procedur i standardów etycznych (zgłaszanie członkowi zarządu lub przedstawicielowi RN) oraz zapewnić zgłaszającym naruszenia ochrony co najmniej przed działaniami o charakterze represyjnym, dyskryminacją lub innymi rodzajami niesprawiedliwego traktowania;
  • obowiązujące od 2017 r. Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej, polityki wynagrodzeń oraz szczegółowego sposobu szacowania kapitału wewnętrznego w bankach oraz Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów dnia 25 kwietnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, i banków powierniczych, które wymagają od wskazanych w ustawie instytucji (m.in. banków) opracowania i wdrożenia procedur anonimowego zgłaszania przez pracowników naruszeń prawa oraz obowiązujących w tych instytucjach procedur i standardów etycznych, a także zapewnienia możliwości zgłaszania przez pracowników naruszeń za pośrednictwem specjalnego, niezależnego i autonomicznego kanału komunikacji.

Mimo coraz większej liczby regulacji prawnych w tym zakresie, kwestia ochrony sygnalistów nadal stanowi palący problem w większości krajów UE, w tym Polski.

Problematyka nadużyć w firmach i instytucjach publicznych, a także zagadnienie whistleblowingu było i jest przedmiotem badań wielu instytucji, w tym znanych, międzynarodowych firm doradczych takich, jak PwC, EY, czy też KPMG.

Raport KPMG pt. ,,Profil korporacyjnego oszusta'' (edycja 2016) ujawnia, że:

  • przeważająca większość oszustów w Polsce (87,5%) to pracownicy organizacji (65% na świecie), która pada ofiarą nadużycia, natomiast 12,5% to byli pracownicy,
  • w 75% oszustw w Polsce sprawcy działali w porozumieniu,
  • w badaniu globalnym 38% sprawców to osoby szanowane w organizacji (10% miało słabą reputację); w polskim badaniu nie odnotowano sprawców o złej reputacji,
  • Słabe mechanizmy kontrolne przyczyniły się do 61% przypadków nadużyć na świecie, a w Polsce – aż 81,3%.

Natomiast raport PwC pt. ,,Ciemna strona mocy, czyli kto i jak oszukuje polskie firmy. Badanie przestępczości gospodarczej 2016'', wskazuje między innymi, że:

  • ponad 36% badanych firm w Polsce przyznaje, że w ciągu ostatnich 24 miesięcy padła ofiarą nadużyć,
  • 20% nadużyć w polskich firmach jest popełnianych przez przedstawicieli kadry kierowniczej,
  • 44% badanych firm straciło od 400 tys. zł. do kilku milionów zł,
  • 33% badanych firm spodziewa się doświadczyć zjawiska korupcji w najbliższych 2 latach.

Ponadto PwC w opracowaniu pt. Sygnalista po Polsku – dobre praktyki i rekomendacje wdrożeniowe zauważa, że:

  • działania śledcze PwC zostały w 69% przypadków zainicjowane przez sygnalistów, a dopiero w 22% przez działania kontroli wewnętrznej firm,
  • 73% sygnalistów pozostało anonimowych,
  • 58% osób przewiduje negatywną reakcję ze strony zespołu wobec sygnalisty (okazywanie dystansu, złośliwe komentarze, wykluczenie z zespołu koleżeńskiego, odmowa pomocy, jawne ignorowanie)

Wartość sygnalistów dla organizacji potwierdzają wyniki badań międzynarodowego stowarzyszenia audytorów ACFE Global Fraud Study (2016), które pokazały, że anonimowe zgłoszenia, są najskuteczniejszym narzędziem ujawniania nieprawidłowości w firmach, pozostawiając daleko w tyle m.in. audyt wewnętrzny, nadzór kierownictwa, czy kontrolę księgową.

Warto również na zakończenie przytoczyć ustalenia firmy doradczej Willis Towers Watson, według której przedsiębiorstwa, które cieszą się zaufaniem pracowników, notują o 200% wyższe wyniki finansowe niż te, które do etyki nie przykładają szczególnej wagi.

Powyższe fakty wskazują jednoznacznie, że działalność sygnalistów jest bezcenna w walce z patologiami w firmach i instytucjach publicznych.



Przydatne linki