„Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język, po to abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.”

W poprzednich 2 publikacjach pisałem m.in., że:
– bez określenia właściwego celu, w tym wstępnych hipotez trudno skutecznie planować działania i łatwo wpaść w myślenie tunelowe, a
– bez identyfikacji wartościowych źródeł, można zbierać różne informacje, ale niekoniecznie wiarygodne i użyteczne.

Co dalej?

Kolejnym – niezwykle wymagających – etapem cyklu wywiadowczego jest pozyskiwanie informacji. To etap działań, kiedy „dobry plan” można zamienić w chaos, obiektywizm w poszukiwania potwierdzeń ulubionej hipotezy, a poufność informacji w jarmark domysłów i plotek.

Poniżej przedstawiam kilka kwestii, o których warto pamiętać na etapie pozyskiwania informacji:

Poznaj swoje źródła
W zależności od typu źródeł informacji (ZI) należy poznać ich specyfikę. Na przykład w przypadku źródeł elektronicznych warto ustalić m.in. ich administratora, zasady dostępu, format danych, okresy retencji. Równie ważne jest poznanie Twoich rozmówców, w tym chociażby ich wiarygodności, nastawienia do Ciebie oraz badanego problemu i związanych z nim osób czy tzw. „szczelności” (poufność). Dobierz właściwą taktykę rozmowy.

Zacznij od źródeł najbardziej diagnostycznych
Skup się przede wszystkim na tych źródłach (najlepiej wiarygodnych), które pozwolą szybciej i skuteczniej zweryfikować postawione hipotezy. Takimi źródłami mogą być np. monitoring wizyjny, logi systemowe, oświadczenia wiarygodnych świadków. W tym zakresie pamiętaj o wzajemnej weryfikacji informacji z różnych źródeł.

Zabezpiecz dane przed utratą
Minimalizuj ryzyko utraty istotnych danych (np. z uwagi na ich retencję lub celowe niszczenie), poprzez szybkie działania mające na celu ich skuteczne zabezpieczenie (np. dokumenty papierowe, ślady cyfrowe, kontrola dostępu). Pamiętaj także o formalnych aspektach zabezpieczania zbieranych dowodów (podpisy, metadane, sumy kontrolne, etc.).

Skup się na istotnych danych
Pozyskiwanie informacji powinno skupiać się na weryfikacji hipotez (dążenie do ich falsyfikacji), a nie gromadzeniu makulatury papierowej lub elektronicznej. Pamiętaj o uzyskaniu odpowiedzi na „7 złotych pytań” na poziomie operacyjnym i na „3 platynowe pytania” na poziomie strategicznym.

Dokumentuj czynności
Opisuj przebieg swoich czynności i ustaleń, zachowując ich chronologię, transparentność, przejrzystość wnioskowania oraz zapewniając odpowiedzi na pytanie: „skąd to wiesz?”

Dbaj o poufność działań
Im bardziej ujawnisz obszar zainteresowania, tym większe ryzyko komplikacji działań, w tym zacierania śladów, presji na świadków lub tworzenia narracji obronnej zanim zbierzesz materiał.

Rafał Hryniewicz